Skolioza to wada postawy charakteryzująca się trójpłaszczyznową deformacją kręgosłupa i klatki piersiowej, choć potocznie najczęściej mówi się boczne skrzywienie kręgosłupa. Według definicji o skoliozie idiopatycznej mówimy, gdy wartość kąta Cobba jest powyżej 10 stopni i jednocześnie występuje rotacja kręgów. Kąt Cobba mierzony jest na podstawie zdjęcia rentgenowskiego, z którego odczytujemy również test Rissera, który ma ogromne znaczenie w ocenie ryzyka progresji skrzywienia. Ze zdjęcia dowiemy się również między innymi o występujących zmianach w budowie samych kręgów, zrostach lub przesunięciach. Konieczna jest zatem wcześniejsza wizyta u lekarza specjalisty, który decyduje i kieruje na badanie RTG.
Do dziś nie jest zdefiniowana jednoznaczna przyczyna skolioz idiopatycznych, a wśród czynników ryzyka wystąpienia wymienia się:
- kostne wady wrodzone
- skrót jednej kończyny dolnej
- uwarunkowania genetyczne
- schorzenia neuromięśniowe
- płeć (częściej dziewczęta niż chłopcy)
Płaszczyzny i rodzaj badania:
- płaszczyzna czołowa – boczne skrzywienie – pomiar kąta Cobba z RTG
- płaszczyzna poprzeczna – rotacja kręgów – pomiar najczęściej skoliometrem test Adamsa skłon w przód
- płaszczyzna strzałkowa – zaburzenia krzywizn kręgosłupa kifozy piersiowej i lordozy lędźwiowej – pomiar inklinometrem pozycja stojąca
Wyżej wymienione nieprawidłowości występują jednocześnie we wszystkich płaszczyznach w skoliozach idiopatycznych.
Na co trzeba zwrócić uwagę:
- asymetrycznie ustawione barki
- asymetrycznie ustawione łopatki
- kręgosłup zamiast w linii prostej przyjmuje kształt litery „C” lub „S”
- asymetryczne wcięcia w talii
- talerze biodrowe na różnych wysokościach (skośna miednica)
- wał lędźwiowy/garb żebrowy (widoczny w skłonie)
- przedłużający/nasilający się ból pleców
Skoliozy klasyfikujemy w zależności od przyjętego kryterium, między innymi skolioza:
- funkcjonalna
- strukturalna
Istotne jest ich różnicowanie, bo choć mogą w niektórych przypadkach wyglądać podobnie, inne będzie podejście terapeutyczne.
Warto w tym miejscu podkreślić, że długo utrzymująca się skolioza funkcjonalna może zmienić się w skoliozę strukturalną. Dlatego ważna jest dbałość o postawę na co dzień, aktywność fizyczna, pozycja siedząca w szkole/pracy, postawa przy wykonywaniu rutynowych czynności dnia codziennego.
Ze względu na okres wystąpienia, skolioza:
- dziecięca do 10 roku życia
- młodzieńcza od 10 do 18 roku życia
Biorąc pod uwagę ilość łuków skrzywienia, skolioza:
- jednołukowa
- dwułukowa
- wielołukowa
W zależności od miejsca występowania, skolioza:
- piersiowa
- piersiowo-lędźwiowa
- lędźwiowa
Jak w większości przypadków obejmujących szeroko rozumiane zdrowie, im szybciej zdiagnozujemy problem, tym większe możemy odnieść z tego korzyści. W przypadku leczenia skolioz idiopatycznych trzeba mieć świadomość, że jest to proces złożony, długotrwały, a sposób postępowania uzależniony od kąta Cobba i testu Rissera.
Sposoby postępowania terapeutycznego w zależności od wielkości kąta Cobba:
- specyficzne metody fizjoterapii (rekomendowane przez SOSORT)
- leczenie gorsetowe + specyficzne metody fizjoterapii
- po konsultacji z chirurgiem ortopedą możliwości leczenia operacyjnego
Nie sposób tak złożonego problemu omówić w kilku zdaniach, dlatego jeśli podejrzewasz, że twoje dziecko może mieć skoliozę, zgłoś się do lekarza specjalisty i fizjoterapeuty.